ไทย-ญี่ปุ่นจับมือปั้น 'เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่' มุ่งอวกาศ-ควอนตัม-หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์

• 2026-10-05
• เศรษฐกิจ
• กองบรรณาธิการ

ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เดินหน้ากระชับความสัมพันธ์ทวิภาคีกับญี่ปุ่น ด้วยการหารือร่วมกับนายเซกิ โยชิฮิโระ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการศึกษา วัฒนธรรม กีฬา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของญี่ปุ่น (MEXT) นอกรอบการประชุม STS forum ครั้งที่ 23 เพื่อยกระดับความร่วมมือด้านการศึกษา วิทยาศาสตร์ และนวัตกรรมระหว่างสองชาติ

เป้าหมายใหม่จากดีทรอยต์แห่งเอเชีย

ศ.ดร.ยศชนันเปิดเผยหลังการหารือว่า ในอดีตญี่ปุ่นถือเป็นพันธมิตรสำคัญที่ช่วยผลักดันให้ไทยก้าวขึ้นเป็น "Detroit of Asia" หรือฐานการผลิตยานยนต์ที่สำคัญของภูมิภาค แต่ในปัจจุบันทั้งสองประเทศกำลังเร่งทำงานร่วมกันอย่างใกล้ชิดเพื่อค้นหา "เครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจตัวใหม่" (New Engine of Growth) โดยพุ่งเป้าไปที่การผลักดันอุตสาหกรรมแห่งอนาคตหลายแขนง

อุตสาหกรรมเป้าหมายที่ทั้งสองฝ่ายให้ความสำคัญ ได้แก่ เศรษฐกิจอวกาศ (Space Economy) เทคโนโลยีควอนตัม Physical AI หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ และเศรษฐกิจไฮโดรเจน ซึ่งล้วนเป็นเทคโนโลยีที่กำหนดทิศทางเศรษฐกิจโลกในทศวรรษข้างหน้า

สะพานทักษะและโครงสร้างพื้นฐานวิจัย

สำหรับการเตรียมความพร้อมรองรับอุตสาหกรรมใหม่ดังกล่าว ไทยได้เดินหน้าโครงการ 'Skill Bridge' เพื่อสำรวจและยกระดับทักษะแรงงานในภาคอุตสาหกรรมให้ก้าวทันเทคโนโลยี ขณะที่ด้านโครงสร้างพื้นฐานการวิจัย ประเทศไทยอยู่ระหว่างการพัฒนาโครงการเครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอนเครื่องใหม่ ภายใต้ความร่วมมือกับองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศแห่งญี่ปุ่น (JICA) และทีมนักวิจัยญี่ปุ่น

การหารือครั้งนี้ยังได้ขยายผลไปถึงการวางแผนพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานวิจัยขั้นสูงอื่น ๆ ร่วมกัน รวมถึงแนวทางการบูรณาการระหว่างหน่วยงานให้ทุนวิจัยของทั้งไทยและญี่ปุ่น เพื่อร่วมสนับสนุนทุนแก่โครงการวิจัยของสองประเทศในอนาคต

ญี่ปุ่นชี้ไทยเป็นพันธมิตรอันดับต้น

ด้านนายเซกิ โยชิฮิโระ กล่าวย้ำว่า ประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในพันธมิตรที่สำคัญที่สุดของญี่ปุ่นในมิติด้านการศึกษา วิทยาศาสตร์ และนวัตกรรม อีกทั้งยังเป็นประเทศที่มีพลวัตการแลกเปลี่ยนด้านการวิจัยร่วมกับญี่ปุ่นอย่างคึกคักที่สุดในภูมิภาคอาเซียน

ทั้งนี้ เครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอนถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ขั้นสูงที่สำคัญ โดยทำหน้าที่เร่งอิเล็กตรอนให้มีความเร็วใกล้เคียงแสงในวงแหวนขนาดใหญ่ เพื่อผลิตแสงความเข้มสูงสำหรับใช้เจาะลึกวิเคราะห์โครงสร้างวัสดุระดับอะตอม ซึ่งสามารถต่อยอดการใช้ประโยชน์ได้หลากหลายมิติ ทั้งอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ การแพทย์และยา นวัตกรรมเกษตรและอาหาร รวมถึงวัสดุขั้นสูง

สำหรับเครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอนเครื่องใหม่ของไทยภายใต้ชื่อ 'Siam Photon Source-II' (ระดับพลังงาน 3 GeV) จะตั้งอยู่ที่วังจันทร์วัลเลย์ จ.ระยอง ภายในเขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EECi) โดยคาดการณ์ว่าเมื่อแล้วเสร็จ จะกลายเป็นเครื่องกำเนิดแสงซินโครตรอนที่ใหญ่และทันสมัยที่สุดในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ความร่วมมือครั้งนี้สะท้อนทิศทางที่ไทยกำลังปรับฐานเศรษฐกิจจากอุตสาหกรรมดั้งเดิมไปสู่อุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง โดยมีญี่ปุ่นเป็นพันธมิตรหลักด้านวิทยาศาสตร์และนวัตกรรม หากโครงการต่าง ๆ เดินหน้าตามแผน การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานวิจัยระดับสูงและการยกระดับทักษะแรงงานจะเป็นปัจจัยชี้ขาดว่าไทยจะสามารถเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจใหม่ได้จริงหรือไม่ในอีก 5-10 ปีข้างหน้า