เด็กไทยสอบ PISA ต่ำกว่าเกณฑ์พุ่ง 68% หลักสูตรล้าหลัง-ระบบนิเวศการศึกษาไม่ตอบโจทย์โลก

• 2026-09-27
• เศรษฐกิจ
• กองบรรณาธิการ

รายงานจาก British Council ชี้ว่าเด็กไทยวัย 15 ปีจำนวนมากมีผลสอบ PISA ต่ำกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำ โดยเฉพาะด้านคณิตศาสตร์ที่สูงถึง 68% สะท้อนปัญหาหลักสูตรและระบบนิเวศการศึกษาที่ล้าหลัง ขณะที่ตลาดแรงงานไทยยังขาดแคลนคนเก่ง แม้ผู้สมัครจะมีวุฒิปริญญาตรีก็ตาม

ตัวเลขเด็กจบใหม่ว่างงาน

สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์เปิดเผยว่า ในไตรมาส 2 ปี 2026 ประเทศไทยมีคนว่างงานสูงถึง 4 แสนคน โดยราว 192,000 คนเป็นผู้ที่ไม่มีประสบการณ์การทำงานมาก่อน หรืออาจกล่าวได้ว่าเป็นกลุ่มเด็กจบใหม่ สะท้อนว่าแค่ปริญญาตรีอย่างเดียวอาจไม่เพียงพออีกต่อไป เพราะคนรุ่นใหม่จำเป็นต้องมีทักษะที่เท่าทันโลกด้วย

PISA ต่ำกว่าเกณฑ์หนัก

ข้อมูลจาก World Bank ระบุว่า คะแนน PISA ปี 2022 ของเด็กไทยอยู่ในระดับต่ำกว่าเกณฑ์ โดย 68% ของเด็กไทยวัย 15 ปีมีผลสอบด้านคณิตศาสตร์ต่ำกว่าเกณฑ์ 65% ด้านการอ่านต่ำกว่าเกณฑ์ และ 53% ด้านวิทยาศาสตร์ต่ำกว่าเกณฑ์

ที่น่ากังวลคือเมื่อเทียบกับปี 2012 ผลงานของเด็กไทยเคยดีกว่านี้ โดยมีผู้ได้คะแนนต่ำกว่าเกณฑ์เพียง 50% ในด้านคณิตศาสตร์ 33% ด้านการอ่าน และ 34% ด้านวิทยาศาสตร์ ตัวเลขนี้ชี้ว่าการศึกษาไทยเมื่อกว่าสิบปีที่แล้วอาจเหมาะสมกับบริบทเยาวชนยุคนั้น แต่ไม่สามารถนำมาปรับใช้ในยุคปัจจุบันได้อีกต่อไป

หลักสูตรเน้นท่องจำ

รายงาน Next Generation Thailand ซึ่งสำรวจคนรุ่นใหม่ไทยวัย 18-30 ปี จัดทำโดย British Council พบว่า 39% ของนักเรียนไทยมองว่าหลักสูตรการศึกษาเป็นหนึ่งในประเด็นสำคัญที่ควรได้รับการปรับปรุง ผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษาระดับอุดมศึกษาระบุกับ British Council ว่า "หลักสูตรไทยเน้นการท่องจำ ทำให้เหลือพื้นที่น้อยมากสำหรับการพัฒนาทักษะการสร้างสรรค์ หรือการคิดเชิงวิพากษ์"

ความเห็นดังกล่าวสอดคล้องกับเสียงสะท้อนของผู้เข้าร่วมสนทนากลุ่มหลายราย อาทิ ชายวัย 25 ปีกล่าวว่า "หลักสูตรไม่เคยถูกปรับเปลี่ยน แม้โลกจะเปลี่ยนไปแล้ว" ขณะที่หญิงวัย 21 ปีระบุว่า "ประเทศไทยยังคงสอนเพื่อสอบ ไม่ได้สอนเพื่อใช้ในชีวิตจริง" ส่วนชายวัย 28 ปีมองว่า "การศึกษาไม่สอดคล้องกับการทำงาน และไม่ได้สอนให้เรารู้จักวิธีคิด" และหญิงผู้มีความบกพร่องทางการมองเห็นวัย 30 ปีกล่าวว่า "หลักสูตรไม่เคยถูกออกแบบมาโดยคำนึงถึงเราเลย พวกเขาไม่ได้สอนแม้แต่วิธีอ่านกราฟให้กับคนที่มองไม่เห็นด้วยซ้ำ"

ปัญหาระบบนิเวศการศึกษา

ปัญหาการศึกษาไทยไม่ได้อยู่ที่หลักสูตรเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงระบบนิเวศโดยรวม ทั้งคุณภาพการสอนที่ยังยึดติดรูปแบบเดิมและการทำโทษเมื่อเกิดความผิดพลาด แทนที่จะมองว่าเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้ ขณะที่หลายแห่งยังเน้นสอนให้จบเนื้อหามากกว่าสอนให้เข้าใจ

นอกจากนี้ ประเทศไทยยังขาดแคลนบุคลากรทางการศึกษาอย่างน่ากังวล โดยเฉพาะครูโรงเรียนรัฐที่ต้องแบกรับภาระด้านเอกสารและงานธุรการจำนวนมาก จนจำกัดโอกาสในการปฏิสัมพันธ์อย่างมีคุณภาพกับนักเรียน

ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาก็เป็นอีกปัญหาสำคัญ โดย 26% ของนักเรียนระบุว่าระยะทางไปสถานศึกษาเป็นปัญหา โดยเฉพาะเยาวชนในภาคอีสานจนหลายคนต้องหยุดเรียน ขณะที่ 30% เห็นว่าโครงสร้างพื้นฐานและสิ่งอำนวยความสะดวกควรได้รับการปรับปรุง รวมถึงการขาดแคลนแหล่งเรียนรู้ดิจิทัล

วุฒิการศึกษากับตลาดแรงงาน

British Council อธิบายว่า พื้นฐานการศึกษาที่อ่อนแอทำให้เกิดความไม่สอดคล้องระหว่างวุฒิการศึกษากับความต้องการของตลาดแรงงาน แม้หลายคนจะมีใบปริญญา แต่ World Bank มองว่ามหาวิทยาลัยในไทยมีความสามารถแข่งขันกับตลาดโลกเพียงระดับพอถูไถ โดยขาดความร่วมมือระหว่างสถาบัน รวมถึงบุคลากรสาย STEM ที่เพียงพอ

World Bank ยังระบุว่ามหาวิทยาลัยไม่สอนทักษะที่ตลาดแรงงานยุคใหม่ต้องการ เพราะแม้นายจ้างจะกำหนดวุฒิการศึกษาขั้นต่ำเป็นระดับปริญญาตรี แต่ 62% ของบริษัทในไทยกลับรู้สึกว่าหาคนเก่งๆ ในตลาดได้ยากมาก

หนึ่งในผู้เข้าร่วมสนทนากลุ่มเพศหญิงวัย 24 ปีกล่าวว่า "ฉันเรียนและทำงานหนัก แต่บางครั้งก็รู้สึกเหมือนวิ่งวนอยู่ที่เดิม" สะท้อนความกดดันที่ระบบการศึกษาสร้างให้กับคนรุ่นใหม่

สำหรับผู้อ่านชาวไทย ประเด็นนี้เชื่อมโยงโดยตรงกับอนาคตแรงงานของประเทศ เพราะหากระบบการศึกษายังไม่สามารถผลิตคนที่มีทักษะตรงกับความต้องการของตลาดได้ ย่อมส่งผลต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของเศรษฐกิจไทยในเวทีโลก และกระทบต่อโอกาสในการหางานของเด็กจบใหม่ที่เพิ่มขึ้นทุกปี