หมอกควันไฟป่าอินโดนีเซียลามหนัก ท้องฟ้าส้ม-กัวลาลัมเปอร์อากาศแย่ที่สุดในโลก

• 2026-11-05
• ข่าว
• กองบรรณาธิการ

จาการ์ตา อินโดนีเซีย — หมอกควันหนาทึบจากไฟป่าในอินโดนีเซียทำให้ท้องฟ้าเหนือเมืองปาลังการายาในจังหวัดกาลิมันตันกลางเปลี่ยนเป็นสีเหลืองและส้มจนมองเห็นได้เพียงไม่กี่สิบเมตร ขณะที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ของมาเลเซียขึ้นแท่นเมืองใหญ่ที่มีมลพิษทางอากาศรุนแรงที่สุดในโลกตามการจัดอันดับของ IQAir เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 15 ตุลาคม 2569 และติมอร์-เลสเตต้องปิดโรงเรียนสามวันเพราะหมอกควัน

Key facts

ทำไมหมอกควันจึงรุนแรงเป็นพิเศษ

• ไฟป่าในอินโดนีเซียที่ลุกไหม้มาหลายเดือนทำให้ควันแพร่กระจายไปทั่วภูมิภาค และเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 15 ตุลาคม 2569 ติมอร์-เลสเตประกาศปิดโรงเรียนเป็นเวลาสามวัน
• กรุงกัวลาลัมเปอร์ของมาเลเซียครองอันดับหนึ่งเมืองใหญ่ทั่วโลกที่มีมลพิษมากที่สุดของ IQAir เมื่อวันพฤหัสบดี ตามด้วยสิงคโปร์ ส่วนเมดานและจาการ์ตาของอินโดนีเซียตามมาเป็นอันดับถัดไป
• ไฟป่าครั้งนี้เผาพื้นที่ป่าและสวนplantationในสุมาตรา บอร์เนียว และปาปัวไปแล้วหลายแสนเฮกตาร์ โดยมีภัยแล้งจากเอลนีโญที่รุนแรงเป็นตัวเร่ง
• รัฐบาลอินโดนีเซียส่งนักดับเพลิงหลายหมื่นคนเข้าควบคุมเพลิง และเตรียมโปรยน้ำแข็งแห้งเหนือน่านฟ้าสุมาตราใต้เพื่อ "สลายควัน" ตามคำแถลงของรัฐมนตรีความมั่นคง Dudung Abdurachman

อินโดนีเซียประสบไฟป่าเป็นประจำทุกปีในฤดูแล้ง แต่ปีนี้ความรุนแรงเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนเพราะเอลนีโญที่ทรงพลังทำให้เกิดภัยแล้งยาวนาน ไฟได้เผาผลาญพื้นที่ป่าและพื้นที่เพาะปลูกหลายแสนเฮกตาร์ในสุมาตรา บอร์เนียว และปาปัว ส่งผลให้คุณภาพอากาศย่ำแย่ทั้งในประเทศและข้ามพรมแดนไปยังมาเลเซีย สิงคโปร์ ฟิลิปปินส์ และติมอร์-เลสเต

งานวิจัยชี้ว่าหมอกควันส่วนใหญ่มาจากไฟที่ลุกไหม้ในพื้นที่พรุ ซึ่งเป็นไฟที่ดับได้ยากเพราะเผาไหม้อยู่ใต้ดินเมื่อระบบนิเวศที่ปกติอุดมไปด้วยน้ำแห้งลงจากการบุกรุกเพื่อเพาะปลูก แม้ภัยแล้งจะเป็นปัจจัยกระตุ้น แต่ผู้เชี่ยวชาญระบุว่าการตัดไม้ทำลายป่าและการทำพรุให้แห้งได้ทำลายภูมิทัศน์ที่เคยต้านทานไฟได้ตามธรรมชาติ ชีวิตผู้คนกลางควันพิษ

ที่เมืองปาลังการายา ท้องฟ้าเปลี่ยนเป็นสีส้มเข้มเมื่อคืนวันพุธ และยังคงเป็นสีเหลืองขุ่นตลอดวันพฤหัสบดี ผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์รับจ้างที่ใช้ชื่อว่าเฮรี เล่าว่าต้องทำงานกลางหมอกควันมากว่าสี่เดือนแล้ว

"สองสามวันมานี้ควันหนามาก ผมทำงานกลางแจ้งก็ต้องสูดมันเข้าไปแม้จะใส่หน้ากาก" เฮรีกล่าวกับเอเอฟพี "ตาผมเริ่มแสบเพราะฝุ่นจากเศษซากที่ถูกเผาปลิวว่อนมาในควัน ผมยังต้องทำงานและฝ่าหมอกควันนี้มาสี่เดือนแล้ว ถ้าไม่ทำงานก็ไม่มีเงิน ทุกคนถูกบังคับให้สู้กับควันหนาทึบนี้"

ที่กรุงดิลี เมืองหลวงติมอร์-เลสเต ผู้คนออกมาบนท้องถนนภายใต้ท้องฟ้าสีเหลือง แต่ส่วนใหญ่สวมหน้ากากอนามัย หลังรัฐบาลประกาศปิดโรงเรียนเมื่อวันก่อน โซเนีย ดา กอสตา โซอาริส พยาบาลผดุงครรภ์วัย 30 ปี กล่าวว่ามลพิษในดิลีรุนแรงมากจนมองไม่เห็นดวงอาทิตย์ และเห็นว่าการให้เด็กอยู่บ้านเป็นเรื่องสำคัญมากเพื่อไม่ให้ตกอยู่ในอันตราย

วิталиано ดา กอสตา คาลาเปส นักเรียนวัย 18 ปี วิทยาลัยเซนต์อิกเนเชียส ลอยола ในดิลี กำลังเตรียมสอบและหวังว่าอีกไม่กี่วันมลพิษจะลดลงและโรงเรียนจะกลับมาเปิดตามปกติ ขณะที่เฟลิซิดาเด อัลเวส ดอส ซานโตส มาร์ตินส์ ซึ่งลูกสาวเฟบริอันตีต้องหยุดเรียนกลางเทอม เล่าว่าสัปดาห์ก่อนสถานการณ์แย่กว่านี้อีก โดยควันราวกับปกคลุมทั่วดิลีและเทือกเขา และเตือนว่ามลพิษแบบนี้ทำให้ป่วยได้ ความพยายามดับไฟและแนวโน้มข้างหน้า

อินโดนีเซียระดมนักดับเพลิงหลายหมื่นคนเข้าสู้กับเปลวเพลิง แต่ยังควบคุมสถานการณ์ได้ยาก ล่าสุดเตรียมทดลองโปรยน้ำแข็งแห้งเหนือน่านฟ้าบางส่วนของสุมาตราใต้เพื่อสลายกลุ่มควัน โดย Dudung Abdurachman รัฐมนตรีความมั่นคง ระบุเมื่อวันพุธว่า หากสำเร็จจะขยายไปยังพื้นที่สำคัญอื่น ๆ ต่อไป

มาร์ก แพร์ริงตัน นักวิทยาศาสตร์อาวุโสของ Copernicus Atmosphere Monitoring Service กล่าวกับเอเอฟพีว่า ตัวเลขประมาณการปล่อยมลพิษสะสมจากไฟป่ายังต่ำกว่าปี 2558 แต่ฤดูไฟยังเหลืออีกหลายสัปดาห์ และผลกระทบต่อคุณภาพอากาศรุนแรงและต่อเนื่องมาก ขณะที่ผู้อ่านในไทยอาจจับตาว่าหมอกควันข้ามพรมแดนลักษณะนี้เคยกระทบภาคใต้ของไทยในอดีตหรือไม่ โดยยังไม่มีรายงานผลกระทบต่อไทยในต้นฉบับนี้

สถานการณ์ที่ต้องติดตามต่อไปคือผลของการโปรยน้ำแข็งแห้งเหนือน่านฟ้าสุมาตราใต้ ซึ่งทางการอินโดนีเซียระบุว่าจะประเมินผลและขยายไปยังพื้นที่สำคัญอื่นหากได้ผล รวมถึงกำหนดเปิดเรียนอีกครั้งในติมอร์-เลสเตหลังครบสามวันของการปิดโรงเรียนจากหมอกควัน