คลังศึกษาสิทธิ์ 'หุ้นทองคำ' คุมอำนาจในบริษัทที่รัฐถือหุ้นส่วนน้อย

• 2026-09-14
• เศรษฐกิจ
• กองบรรณาธิการ

กระทรวงการคลังเดินหน้าศึกษาเงื่อนไขการใช้อำนาจหุ้นทองคำ (Golden Share) ในบริษัทที่รัฐถือหุ้นในสัดส่วนน้อย โดยมีเป้าหมายเพื่อรักษาผลประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์ของประเทศในกิจการสำคัญ ขณะที่ยังต้องสร้างสมดุลกับหลักธรรมาภิบาลและการเปิดเสรีตลาดทุน

แนวคิดการใช้สิทธิ์ของรัฐ

ตามข้อมูลจากนายธีรภัทร วัฒนกุล อธิบดีกรมธนารักษ์ในฐานะผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (สคร.) ระบุว่า สำหรับบริษัทที่รัฐถือหุ้นต่ำกว่าร้อยละ 50 รัฐบาลควรมีสิทธิ์ยับยั้งหรือลงมติในที่ประชุมคณะกรรมการเพื่อไม่ให้กระทบประเด็นด้านความมั่นคงของชาติ อย่างไรก็ดี การใช้สิทธิ์หุ้นทองคำควรถูกจำกัดอย่างเหมาะสม เช่น การกำหนดให้บริษัทน้ำมันต้องคงน้ำมันสำรองเพื่อความมั่นคงของชาติ

ความหมายและสิทธิ์ของหุ้นทองคำ

หุ้นทองคำหมายถึงหุ้นพิเศษที่ให้สิทธิ์ผู้ถือมากกว่าผู้ถือหุ้นสามัญในเรื่องสำคัญบางประการ แม้ผู้ถือหุ้นรายนั้นจะถือหุ้นเพียงเล็กน้อยหรือเพียงหุ้นเดียวก็ตาม โดยหุ้นประเภทนี้มักออกในจำนวนจำกัดและให้อำนาจควบคุมที่มากกว่าสัดส่วนการถือหุ้นจริง

สิทธิ์ที่มาพร้อมหุ้นทองคำอาจครอบคลุมหลายด้าน เช่น การยับยั้งการควบรวมหรือการขายกิจการ การคัดค้านการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างผู้ถือหุ้น การขัดขวางการขายสินทรัพย์หรือโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ ตลอดจนการอนุมัติหรือคัดค้านการเปลี่ยนแปลงวัตถุประสงค์ของบริษัท ในบางกรณีหุ้นทองคำยังให้สิทธิ์รัฐในการอนุมัติการเข้าถือหุ้นของนักลงทุนต่างชาติด้วย

นายธีรภัทรกล่าวว่า การให้สิทธิ์หุ้นทองคำจะไม่ส่งผลกระทบต่อผู้ถือหุ้นสามัญ เนื่องจากจะใช้เฉพาะในกรณีที่เหมาะสมเท่านั้น และการดำเนินการดังกล่าวจำเป็นต้องแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

การใช้ในต่างประเทศและข้อถกเถียง

แนวทางนี้ถูกนำมาใช้ในหลายประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสหภาพยุโรปที่มีการถกเถียงถึงข้อจำกัดของการแข่งขันและการกีดกันการเคลื่อนย้ายทุนอย่างเสรี ขณะที่บางประเทศอย่างฝรั่งเศส รัฐบาลได้รับสิทธิ์หุ้นทองคำในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับความมั่นคงของชาติโดยเฉพาะ

หุ้นทองคำมักถูกใช้ในกระบวนการแปรรูปรัฐวิสาหกิจที่รัฐขายหุ้นให้แก่นักลงทุนเอกชน แต่ยังคงสงวนสิทธิ์ในการควบคุมธุรกิจที่มีความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ต่อประเทศ เช่น พลังงาน โทรคมนาคม ท่าเรือ การบิน น้ำประปาและไฟฟ้า ตลอดจนโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ

นอกจากนี้ ยังอาจพิจารณาให้สิทธิ์หุ้นทองคำแก่บริษัทเอกชนบางแห่งในกรณีเฉพาะ เช่น ผู้ถือหุ้นรายใหญ่เดิมที่พิจารณาว่าเป็นผู้ก่อตั้งหรือลดสัดส่วนการถือหุ้นลงเหลือร้อยละ 10-20 แต่ยังคงสงวนสิทธิ์ในประเด็นบางอย่างไว้

ประเด็นการใช้หุ้นทองคำในระดับสากลยังคงเป็นที่ถกเถียงกันอย่างต่อเนื่อง ทั้งในแง่ของการจำกัดการแข่งขันและเสรีภาพในการเคลื่อนย้ายทุน ซึ่งเป็นโจทย์ที่ไทยต้องชั่งน้ำหนักระหว่างการรักษาผลประโยชน์ของชาติกับการรักษาบรรยากาศการลงทุนที่เปิดกว้างในเวทีโลก